Archive for the ‘Δημόσιοι χώροι’ Category

h1

Το κράτος της ασφάλειας σας χαμογελά…

Μαΐου 19, 2010

Δεν νομίζω πως σε αυτή τη χρονική συγκυρία της κρίσης υπάρχει κάποιος που δεν αναγνωρίζει την ευθεία επίθεση του καπιταλισμού, άσχετα αν γι αυτό χαίρεται ή αν αυτό πολεμά.

Ο καπιταλισμός λοιπόν έχει την τάση, όσο καμία άλλη ιδεολογική – οικονομική πολιτική, να εξαπλώνεται.

Εξαπλώνεται παντού.

Υπάρχει σαν σχέση και εκεί που δεν είναι ακόμα ορατός. Από την γενέτειρα δύση μέχρι τα βάθη της ανατολής. Από τον ακατοίκητο βόρειο πόλο μέχρι και την υποανάπτυκτη Αφρική.

Οι Αφρικανοί μετανάστες, “παράγωγο” αυτής της συνθήκης, έχουν έρθει εδώ και χρόνια στην Ισχυρή Ελλάδα για να επιζητήσουν ένα καλύτερο μέλλον. Ένα το κρατούμενο

Σε αυτή τη χρονική στιγμή που εντείνεται η βαρβαρότητα, το κράτος βρίσκει τη νέα του ταυτότητα αυτή του κράτους ασφάλειας, υπερασπίζοντας ξεκάθαρα τα αφεντικά (μεγάλα και μικρά). Δύο τα κρατούμενα.

Αποτέλεσμα:

Ομάδα της δημοτικής αστυνομίας εκ διώχνει πλανόδιους μικροπωλητές από την παραλία της Θεσσαλονίκης.

Υ.Γ. Στην Αθήνα (σε καιρούς οικονομικής ύφεσης) διορίστηκαν νέοι δημοτικοί αστυνόμοι, με στόχο την δημιουργία μητροπολιτικής αστυνομίας στα πρότυπα των μεγάλων πρωτευουσών της καπιταλιστικής Ευρώπης

h1

πρωινή βόλτα στο κέντρο

Φεβρουαρίου 22, 2010

Πέντε ημέρες περίμενα να αναρρώσω (από μια μικρή ίωση) και να βγω και πάλι στο δρόμο. Αν και με όχι τόσο μεγάλη όρεξη, ευχαριστήθηκα την πρωινή βόλτα στο κέντρο, που ενδεχομένως άλλες στιγμές να με αηδίαζε.

Και καθώς επέστρεφα στο σπίτι, κάπου ανάμεσα από την Καμάρα και την παναγία την δεξιά, ξεπροβάλει μπρος μου μια “αντίθεση”, που με προκαλεί να την φωτογραφίσω. Από τη μια τα τραπεζάκια μιας από τις μεγαλύτερης αλυσίδας καφέ στον κόσμο έχουν καταλάβει το δημόσιο χώρο. Από την άλλη και δίπλα ακριβώς, κάθεται μια μεσήλικη γυναίκα, με τα έντονα σημάδια του δύσκολου δρόμου για επιβίωση να αρκούν για να μοιάζει “ξένη” στο όλο σκηνικό. Και πριν ακόμα οι σκέψεις για αυτή την εικόνα προλάβουν να ωριμάσουν, η γυναίκα γυρνάει την πλάτη της επιδεικτικά!!!

Αυτό ήταν!!!
Σε έναν χώρο αποστειρωμένο, που προκαθορίζει το ντύσιμο και τη συμπεριφορά αλλά και επιζητεί την κατανάλωση, μια γυναίκα που έχει μάθει να ζει στο δρόμο και σε εκ διαμέτρου αντίθετες συνθήκες με μια απλή της κίνηση εκφράζει, έστω και άθελά της, την αποτροπή της.

h1

ΟΑΣΗ

Νοέμβριος 8, 2009

Φτηνό καφέ για τους πολίτες των Ιωαννίνων ανακοίνωνε περήφανα ο δήμαρχος της πόλης ν. γκόντας. Θα μπορούσε να ήταν το πιο σύντομο ανέκδοτο αν η κατάσταση δεν ήταν τόσο σοβαρή. Η πολύπαθη όαση έπειτα από την “πιστολιά” χιλιάδων ευρώ μοιάζει ερείπιο. Αυτή η κατάληξη κάτι μας θυμίζει. Μήπως το Ξενία, μήπως το πάρκο Κάτσαρη, μήπως την πλατεία Μαβίλη, μήπως, μήπως…;

Μήπως για τους ντόπιους άρχοτες οι χώροι που δεν διέπονται από εμπορευματικές σχέσεις, ορίζονται ως μη-χώροι; Οι καπιταλιστικές σχέσεις έχοντας φτάσει σε ψηλά επίπεδα εκμετάλλευσης σε κλασικές πτυχές (π.χ. εργασία) προσπαθούν να αποικίσουν νέα πεδία. Όλο και συχνότερα οι χώροι προς “αξιοποίηση” δέχονται επίθεση στο όνομα της ανάπτυξης, με στόχο την εκμετάλλευση, τον έλεγχο, την εξασθένιση της συλλογικής μνήμης.

Γυρνώντας στην όαση, δεν είναι τυχαίο πως η λεηλασία ξεκίνησε με την χωρική αποκοπή της από το υπόλοιπο της πλατείας και του πεζοδρομίου επί της Δωδώνης, ξεριζώνοντας τα βιώματα των κατοίκων που τους δένανε μ’ αυτήν. Και αφού οι πρώην θαμώνες δεν αγκάλιασαν την oasis (τρομάρα τους), οι υπεύθυνοι του καταστήματος, μπροστά στην απειλή για λουκέτο, στράφηκαν σε νέα τεχνάσματα, πολλές φορές φαιδρά.

Μετά την αποτυχία, η δημοτική αρχή προωθεί πάλι τη λύση ενός glamorous χώρου μέσω της εκμίσθωσης σε τρίτο και μάλιστα σε ανθρώπους του χώρου της διασκέδασης (flocafe). Την λύση αυτή βλέπουμε να επιλέγει και στο Γιαννιώτικο σαλόνι.

Για μας το ζήτημα δεν βρίσκεται ανάμεσα σε φτηνό ή ακριβό καφέ, σε ανθρώπους με εμπειρία ή όχι στις καφετέριες αλλά στην αυτοδιαχείριση των δημόσιων χώρων της πόλης από αυτούς που τους ανήκουν πραγματικά και έχουν όρεξη να συμβάλουν. Από τη στιγμή μάλιστα που οι επιλογές του δήμου απέτυχαν παταγωδώς, δεν χωράνε άλλες καταστροφικές επιχειρηματικές δραστηριότητες. Ο δήμος, ως υπαίτιος για την κατάντια, οφείλει να αποκαταστήσει το κτίριο και να αποδοθεί αυτό σε διαχειριστική συνέλευση η οποία και θα αποφασίσει για το χαρακτήρα και τη λειτουργία
του (π.χ. καφενείο, κοινωνικός χώρος…).

Ήδη προτάσεις έξω από την κυρίαρχη λογική έχουν κατατεθεί από τους “πολίτες για την όαση”.

*Tο παραπάνω κείμενο βρίσκεται στο  5ο φύλλο της εφημερίδας τοίχου ΠΑΡΤΕ ΤΑΡΑ

h1

Κεντρική πλατεία Ιωαννίνων

Νοέμβριος 8, 2009

στο λείο της πλάκας γλιστράει η μνήμη και χάνεται

Μέσα στην έρημpl02ο της αλλοτρίωσης και της
εξατομικευμένης καταπίεσης, το διακύβευμα είναι αφ’ ενός να επανακτήσουμε το συλλογικό αίσθημα, αφ’ ετέρου να πάρουμε πίσω το χώρο και χρόνο που μας έχουν κλέψει.

Πεδίο έκφρασης αυτού είναι και οι δημόσιοι χώροι, όπως ορίζονται
(στο αστικό τοπίο εν προκειμένω) οι πλατείες και τα πάρκα, οι δρόμοι και τα πεζοδρόμια

… Πρόκειται για χώρους ανοιχτούς και διαθέσιμους για οποιαδήποτε -αυθόρμητη ή προκαθορισμένη- λειτουργία, τόπους όπου μπορείς να υπάρξεις χωρίς να εμπλακείς σε σχέσεις παραγωγής-κατανάλωσης, οι οποίοι μπαίνουν όλο συχνότερα στο στόχαστρο της ιδιωτικοποίησης-εμπορευματοποίησης και του ελέγχου, ή της ανάπτυξης και αξιοποίησης σύμφωνα με τον κυρίαρχο λόγο. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της πολύπαθης κεντρικής πλατείας. Παρ’ ότι εδώ τα όρια μεταξύ ανικανότητας-προχειρότητας και “πολιτικής” στόχευσης της ντόπιας εξουσίας είναι δυσδιάκριτα, ας προσπαθήσουμε να τα ανιχνεύσουμε. Η οικονομική διάσταση είναι μάλλον προβλέψιμη. Η πλατεία προκαλούσε ως
ένα μη αποδοτικό αστικό κενό στο βαθμό που έπρεπε να αντικατασταθεί
από ένα αποδοτικό καπιταλιστικό πλήρες. Κάπως έτσι εξηγούνται οι
πρώτες παρεμβάσεις στην πλατεία (όπως η αποκοπή του καφενείου της
όασης από αυτή και η ατυχής μετατροπή του σε καφέ μπαρ, μια τραγωδία
για την οποία ο γκόντας πανηγύριζε), κάπως έτσι και η ολική καταστροφή της για τη δημιουργία του επικερδούς ιδιωτικού parking. Αναπόφευκτα, λοιπόν, η πλατεία-ταράτσα που δεν αποδίδει άμεσα, ολοκληρώθηκε κακήν κακώς με γενναίες εκπτώσεις και σε πλήρη αναντιστοιχία με την αρχική μακέτα. Από πολιτική-κοινωνική άποψη, το έργο κρίνεται άκρως επιτυχημένο. Ένα από τα δυνατά σημεία αλλά και στόχος της κυριαρχίας είναι η καταστροφή της μνήμης και της εμπειρίας, όλων αυτών που συγκροτούν μια πόλη, την ιστορία της και τον τρόπο που την αντιλαμβανόμαστε. Η κατασκευή μιας ριζικά διαφορετικής πλατείας, αταίριαστης με το περιβάλλον, και η χρήση ξένων μέσων και υλικών (η τοποθέτηση των ιταλικών πλακιδίων αντί του οικείου μαρμάρου μάλλον κάτι λέει πέρα από το οικονομικό) δείχνουν ότι ο στόχος επετεύχθη. Εξάλλου, η δόμηση αποτελεί από μόνη της προληπτική καταστολή. Η πλατεία, λοιπόν, από ένα εν δυνάμει τόπο συνάντησης και αλληλενέργειας, ζύμωσης και αδιαμεσολάβητων σχέσεων, μετατρέπεται σε ένα χώρο αν-οικείο
και α-ιστορικό, απαλλαγμένο από οποιοδήποτε κοινωνικό περιεχόμενο στο
εσωτερικό του. Μια πλατεία απρόσιτη και άξενη, που ενθαρρύνει το βιαστικό
πέρασμα και όχι την παραμονή, πόσο μάλλον την οικειοποίηση. Κι όταν αυτό δεν επιτυγχάνεται, η παραμονή πρέπει να είναι όσο πιο ανυπόφορη και ασφαλής γίνεται. Φροντίζουν γι’ αυτό το γκρίζο σκηνικό, η απουσία πράσινου πέρα από ένα άλλοθι υποταγμένης φύσης, η έλλειψη καθισμάτων, ο φωτισμός που διευκολύνει την επιτήρηση, τα αγάλματα που προπαγανδίζουν άτυπα την επίσημη ιστορία, οι εξωσωματικοί όγκοι των ασανσέρ… Κάπου εδώ το ζήτημα γίνεται και αισθητικό.

Και να’ τανε μόνο αυτό. Από την πλατεία χατζή στους αμπελοκήπους που
περιμένει το άγγιγμα της ανάπτυξης για να γίνει με τη σειρά της parking, ως την αποικειοποίηση κάθε διαθέσιμης σπιθαμής από τραπεζοκαθίσματα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της πόλης (δωδώνης, μώλος, πλατεία πάργης, κατσαδήμα κ.α.) και τη χρήση των χαρακτηρισμένων ως πλατειών στην κιάφα για μπαζότοπους, μπορούμε εύκολα να αντιληφθούμε τον τρόπο που οι δημόσιοι χώροι αντιμετωπίζονται και τη μοίρα που τους περιμένει. Ακόμα και για το νέο πάρκο κάτσαρη και το θεατράκι η “αξιοποίηση” παραμονεύει, κάποιες φήμες λένε.

Όλα αυτά δυστpl01υχώς τα ξέρουμε. Αυτό που μένει να μάθουμε είναι η δική
μας θέση και οι δικές μας απαντήσεις. Είναι καιρός να επανοικειοποιηθούμε
τους δημόσιους χώρους σπάζοντας την κουλτούρα της εξατομίκευσης, να
γνωριστούμε και να πράξουμε, να πραγματοποιήσουμε ό,τι φοβούνται.

*Tο παραπάνω κείμενο βρίσκεται στο  3ο φύλλο της εφημερίδας τοίχου «ΠΑΡΤΕ ΤΑΡΑ«